Aanpassingen voor Klinische Groepen en Settings

Ambulant volwassenen

De ambulante versie wordt aanbevolen voor de meeste volwassen patiënten met een eetstoornis. CBT-E is een behandeling met een beperkte duur (d.w.z. 20 weken bij patiënten die geen ondergewicht hebben; 40 weken bij patiënten met ondergewicht). In sommige gevallen kan de behandeling worden ingekort, bijvoorbeeld bij patiënten met een eetbuistoornis, als de eetbuien snel stoppen en er weinig andere psychopathologie is om aan te pakken. Vaker komt het voor dat de behandeling verlengd wordt. Voorbeelden daarvan zijn; wanneer de behandeling is onderbroken (bijv. door het ontstaan van een depressie of een interpersoonlijke crisis), wanneer een patiënt baat heeft bij de behandeling maar nog steeds aanzienlijke klachten heeft die invloed hebben op het dagelijks functioneren, of wanneer er kort na afloop van de behandeling een terugval optreedt. In deze omstandigheden kan de behandeling enkele maanden worden voortgezet, met elke vier weken een zorgvuldige evaluatie om te waarborgen dat voortzetting gerechtvaardigd is.

• CBT-E CC voor volwassenen

Ambulant adolescenten

CBT-E is aangepast voor adolescenten, rekening houdend met twee onderscheidende kenmerken: lichamelijke gezondheid en ouderbetrokkenheid. Sommige medische complicaties die samenhangen met eetstoornissen (bijv. osteopenie en osteoporose) zijn bijzonder ernstig in deze leeftijdsgroep. Daarom maken periodieke medische controles en een lagere drempel voor ziekenhuisopname een integraal onderdeel uit van CBT-E voor adolescenten. De behandeling duurt 20 weken bij patiënten zonder ondergewicht en ongeveer 40 weken bij patiënten met ondergewicht. Net als bij de volwassenversie kan CBT-E bij adolescenten in een gefocuste of brede vorm worden toegepast.
Ouderbetrokkenheid is in de overgrote meerderheid van de gevallen vereist. Ouders worden gevraagd om deel te nemen aan een interview van ongeveer 90 minuten tijdens de eerste week van de behandeling. Vervolgens worden de patiënt en ouders samen gezien in sessies vier tot zes (bij patiënten zonder ondergewicht) of sessies acht tot tien (bij patiënten met ondergewicht). Daarnaast vinden er regelmatig sessies van 15–20 minuten plaats met ouders en patiënt direct na de individuele sessie van de patiënt.

• CBT-E CC voor adolescenten

Intensieve meerdaagse ambulante behandeling

Deze behandeling is bedoeld voor patiënten die meer ondersteuning nodig hebben dan ambulante CBT-E kan bieden, maar van wie de toestand niet ernstig genoeg is om een opname te indiceren. Deze vorm van behandeling gebruikt alle procedures en strategieën van ambulante CBT-E, maar bevat ook enkele specifieke kenmerken die voor deze aanpak zijn ontwikkeld. In Nederland wordt deze behandeling op diverse plekken aangeboden verschillend in duur en intensiteit.
De behandeling kan flexibel worden aangepast aan zowel de behoeften van de patiënt als de logistieke kenmerken van de zorginstelling. De optimale behandeling omvat bij voorkeur de volgende onderdelen:

(i) begeleide dagelijkse maaltijden;
(ii) individuele CBT-E;
(iii) sessies met een CBT-E-getrainde diëtist om weekendmaaltijden te plannen en te evalueren;
(iv) regelmatige controles door een arts die bekend is met CBT-E.

Aan het einde/ gedurende de intensieve behandeling worden patiënten die goed reageren geleidelijk aangemoedigd om maaltijden zelfstandig thuis te nuttigen, zodat zodra mogelijk de behandeling kan overgaan in conventionele ambulante CBT-E.

Klinische behandeling

Klinische CBT-E is ontworpen om een uniforme, in plaats van een gevarieerde, aanpak van de behandeling van de patiënt te waarborgen. Het programma behoudt alle hoofdstrategieën en -procedures van CBT-E, die zowel in individuele sessies als in groepsverband worden aangeboden, maar met drie kenmerken die het onderscheiden van de ambulante versie:

1. De behandeling wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team, bestaande uit artsen, psychologen, diëtisten en verpleegkundigen, allen volledig getraind in CBT-E.
2. Hulp bij het eten wordt in de eerste weken van de behandeling geboden om patiënten te helpen hun moeilijkheden in real time te overwinnen.
3. Adolescenten zetten bij voorkeur hun studie voort tijdens de opname.

Klinische CBT-E bevat ook extra elementen om het hoge terugvalpercentage na ontslag te verminderen. Het gaat op een open opname setting waarbij patiënten naar buiten kunnen. Op deze manier blijven zij blootgesteld aan omgevingsprikkels die hun eetstoornis kunnen uitlokken, maar met volledige toegang tot ondersteuning van het behandelend team. Bovendien wordt in de weken voorafgaand aan ontslag actief gewerkt aan het vaststellen van mogelijke triggers voor terugval, die vervolgens in individuele CBT-E-sessies worden aangepakt. Ten slotte worden ouders/ belangrijke anderen geholpen om een positieve, stressvrije thuissituatie te creëren ter voorbereiding op de terugkeer van de patiënt.

Verder lezen:

Dalle Grave, R., & Calugi, S. (2020). Cognitive behavior therapy for adolescents with eating disorders. New York: Guilford Press.

Dalle Grave, R. (2019). Cognitive-behavioral therapy in adolescent eating disorders. In J. Hebebrand & B. Herpertz-Dahlmann (Eds.), Eating disorders and obesity in children and adolescents (pp. 111-116). Philadelphia: Elsevier.

Dalle Grave, R., El Ghoch, M., Sartirana, M., & Calugi, S. (2016). Cognitive Behavioral Therapy for Anorexia Nervosa: An Update. Current Psychiatry Reports, 18(1), 2. doi:10.1007/s11920-015-0643-4.

Dalle Grave, R. (2013). Multistep cognitive behavioral therapy for eating disorders: Theory, practice, and clinical cases. New York: Jason Aronson.

Fairburn, C. G. Cognitive Behavior Therapy and Eating Disorders. New York: Guilford Press, 2008.